ตลาดรถยนต์ไฟฟ้ากำลังเปลี่ยนเร็วมาก โดยเฉพาะค่ายจีนที่สามารถออกโมเดลใหม่ ปรับโฉม หรือเปลี่ยนรายละเอียดสินค้าได้รวดเร็วกว่าค่ายรถดั้งเดิมอย่างเห็นได้ชัด เหตุผลสำคัญคือรถ EV ใช้แพลตฟอร์มที่ยืดหยุ่นกว่า เช่น โครงสร้างแบบสเกตบอร์ดที่สามารถใช้ฐานเดิม แบตเตอรี่ตำแหน่งเดิม มอเตอร์และชิ้นส่วนหลักเดิม แล้วเปลี่ยนตัวถังหรือดีไซน์ด้านบนได้เร็วกว่า เมื่อรวมกับตลาดจีนที่มีขนาดใหญ่มาก ทำให้ค่ายจีนสามารถคืนทุนจากโมเดลใหม่ได้ไวกว่า ในขณะที่ค่ายญี่ปุ่นคุ้นเคยกับวงจรการพัฒนารถแบบเดิมที่ใช้เวลายาวกว่า เช่น Full Model Change หลายปี และ Minor Change ทุก 2–3 ปี จึงทำให้ภาพรวมดูเหมือนญี่ปุ่นตามเกม EV จีนอยู่หนึ่งก้าว

ประเด็นสำคัญในบทสนทนาคือ หลายค่ายญี่ปุ่นอาจไม่ได้มองว่าตัวเองต้องรีบลงไปสู้ในเกม EV แบบเดียวกับจีนทันที แต่กำลังรอเทคโนโลยีที่อาจเปลี่ยนสนามแข่งขันได้ นั่นคือแบตเตอรี่ Solid-State หรือแบตเตอรี่โซลิดสเตต หากเทคโนโลยีนี้ทำได้จริงในระดับเชิงพาณิชย์ ญี่ปุ่นอาจกลับมาแข่งกับรถ EV จีนได้เต็มข้อ เพราะจุดอ่อนของรถ EV ในปัจจุบันจำนวนมากยังอยู่ที่แบตเตอรี่ ไม่ว่าจะเป็นระยะทาง น้ำหนัก ความเร็วในการชาร์จ ความปลอดภัย ต้นทุน และอายุการใช้งาน หาก Solid-State เข้ามาแก้โจทย์เหล่านี้ได้จริง เกมของรถไฟฟ้าอาจเปลี่ยนจากการแข่งเรื่องราคาและจำนวนรุ่น ไปสู่การแข่งด้านคุณภาพเทคโนโลยีแบตเตอรี่โดยตรง

แบตเตอรี่ Solid-State ถูกจับตามอง เพราะโดยหลักการแล้วมีโอกาสให้ความหนาแน่นพลังงานสูงขึ้น ปลอดภัยขึ้น และรองรับการชาร์จที่มีประสิทธิภาพมากขึ้นเมื่อเทียบกับแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนแบบเดิม จุดสำคัญคือถ้าทำได้ในระดับการผลิตจริง รถ EV จะมีโอกาสวิ่งได้ไกลขึ้น น้ำหนักลดลง ใช้เวลาชาร์จน้อยลง และอาจลดความกังวลเรื่องความเสื่อมของแบตเตอรี่ได้มากขึ้น นี่คือเหตุผลที่หลายคนมองว่า Solid-State ไม่ใช่แค่การอัปเกรดแบตเตอรี่ธรรมดา แต่เป็นเทคโนโลยีที่อาจทำให้ค่ายรถที่ตามหลังในตลาด EV กลับมามีแต้มต่อใหม่ได้ โดยเฉพาะค่ายญี่ปุ่นที่ยังแข็งแรงด้านวิศวกรรม ความละเอียดในการผลิต และความน่าเชื่อถือของสินค้า

แม้ญี่ปุ่นจะถูกมองว่ารอ Solid-State เป็นอาวุธสำคัญ แต่จีนเองก็ไม่ได้อยู่นิ่ง เพราะผู้ผลิตแบตเตอรี่รายใหญ่ของโลกจำนวนมากอยู่ในจีน ไม่ว่าจะเป็น CATL หรือ BYD ซึ่งมีทั้งกำลังการผลิตขนาดใหญ่ เงินลงทุนสูง และประสบการณ์จริงจากตลาด EV ที่ใหญ่ที่สุดแห่งหนึ่งของโลก ดังนั้นการแข่งขัน Solid-State ในอนาคตจึงอาจไม่ใช่แค่ญี่ปุ่นเปิดตัวแล้วชนะทันที แต่จะเป็นการแข่งขันว่าใครทำให้เทคโนโลยีนี้ผลิตได้จริง ปลอดภัยจริง ต้นทุนเหมาะสม และส่งมอบในจำนวนมากได้เร็วกว่ากัน หากจีนทำได้ก่อนหรือทำได้ใกล้เคียงกัน ญี่ปุ่นก็ยังต้องเจอเกมหนักต่อไป

ประเด็นที่น่าสนใจคือ หากวันหนึ่งเทคโนโลยีแบตเตอรี่ของจีนและญี่ปุ่นเข้าใกล้กันมากขึ้น เกมการแข่งขันอาจไม่ได้วัดแค่ใครมีแบตเตอรี่ดีกว่า แต่จะกลับมาวัดที่คุณภาพของรถโดยรวม เช่น ความนุ่มนวลในการขับขี่ ความละเอียดของงานประกอบ ความทนทาน การออกแบบ ช่วงล่าง ความเงียบ ความสบาย และความเชื่อมั่นหลังการขาย ซึ่งเป็นจุดที่ค่ายญี่ปุ่นยังมีภาพลักษณ์แข็งแรงมาก หากญี่ปุ่นสามารถนำ Solid-State มาใช้ได้จริง และจับคู่กับจุดแข็งดั้งเดิมของตัวเอง เกม EV อาจกลับมาสูสีมากขึ้น ไม่ใช่สนามที่จีนได้เปรียบฝ่ายเดียวเหมือนช่วงแรกของการเติบโตตลาดรถไฟฟ้า

แบตเตอรี่ Solid-State อาจเป็นหนึ่งในเทคโนโลยีที่ค่ายญี่ปุ่นรอใช้เป็นจุดเปลี่ยนในตลาด EV เพราะถ้าทำได้จริง จะช่วยแก้โจทย์สำคัญหลายด้านของรถไฟฟ้า ทั้งระยะทาง ความปลอดภัย น้ำหนัก และการชาร์จ แต่ในขณะเดียวกัน จีนก็มีความแข็งแรงด้านแบตเตอรี่และการผลิตขนาดใหญ่มากเช่นกัน ดังนั้นเกมต่อไปอาจไม่ใช่แค่ใครมีเทคโนโลยีใหม่ก่อน แต่เป็นใครทำให้เทคโนโลยีนั้นใช้ได้จริง ขายได้จริง และคุ้มค่าจริงในตลาดโลก หากญี่ปุ่นทำได้สำเร็จ Solid-State อาจเป็นประตูสำคัญที่ทำให้รถ EV ญี่ปุ่นกลับมาสู้กับรถ EV จีนได้อย่างสูสีอีกครั้ง